---
id: text-contemplating-the-self-th
type: Article
language: th
translation_group: text-contemplating-the-self
title: พินิจตนเอง
author:
  name: CHIANG, Li-hua
  alternate_name: 姜麗華
  profile: https://gec.ntua.edu.tw/pageQAQ.asp?kk=121
about:
- "../../works/answer/index.md"
resource: https://hsuchejui.art/th/texts/contemplating-the-self/
canonical: https://hsuchejui.art/th/texts/contemplating-the-self/
translation_of: "./zh-Hant.md"
translations:
  zh-Hant: "./zh-Hant.md"
  en: "./en.md"
  ja: "./ja.md"
  de: "./de.md"
  fr: "./fr.md"
  id: "./id.md"
  th: "./th.md"
  ko: "./ko.md"
description: บทความของ CHIANG, Li-hua (ปริญญาเอก Université Paris 1; ศาสตราจารย์ National
  Taiwan University of Arts) ว่าด้วยผลงานชุด Answer ของ HSU, Che-jui โดยอ่านภาพถ่ายตนเองผ่านวิภาษวิธีระหว่างความรู้กับอำนาจของ
  Foucault
content_scope: full_text
updated: '2026-07-27'
translation_method: แปลเป็นภาษาไทยโดยใช้ AI ช่วย โดยยึดต้นฉบับภาษาจีนเป็นหลัก
---

# พินิจตนเอง

## ข้อมูลสำคัญ

- ผู้เขียน: CHIANG, Li-hua (ปริญญาเอก Université Paris 1; ศาสตราจารย์ National Taiwan University of Arts)
- ผลงานที่เกี่ยวข้อง: [Answer](../../works/answer/th.md)
- หน้าเว็บไซต์อย่างเป็นทางการ: https://hsuchejui.art/th/texts/contemplating-the-self/
- ฉบับภาษาไทยใช้ AI ช่วยแปล โดยยึด[ต้นฉบับภาษาจีน](https://hsuchejui.art/texts/contemplating-the-self/)เป็นหลัก HSU, Che-jui เป็นผู้แปลต้นทางภาษาอังกฤษ

บทความ

การกระทำทางความคิดอันย้อนแย้งระหว่าง “คำถาม” กับ “คำตอบ” ว่าด้วยผลงานชุด คำตอบ (Answer) ของ HSU, Che-jui

- เขียนโดย: CHIANG, Li-hua 姜麗華 (ปริญญาเอก Université Paris 1 Panthéon-Sorbonne; ศาสตราจารย์ National Taiwan University of Arts)
- ว่าด้วย: ผลงานภาพถ่ายของ HSU, Che-jui ชุด “[คำตอบ (Answer)](https://hsuchejui.art/th/works/answer/)”
- ผู้แปลเป็นภาษาอังกฤษ: HSU, Che-jui 許哲睿

บทแปลภาษาอังกฤษที่ใช้เป็นต้นทางของฉบับนี้ถ่ายทอดบทความภาษาจีนของศาสตราจารย์ Chiang ตามลำดับย่อหน้า หากเนื้อหาแตกต่างกัน ให้ยึดต้นฉบับภาษาจีนเป็นหลัก

หากเราอ่าน “คำถาม” และ “คำตอบ” ในผลงานภาพถ่ายชุด คำตอบ (Answer) ของ HSU, Che-jui อย่างจดจ่อกับรายละเอียดมากเกินไป เรากลับจะติดอยู่ในสิ่งที่เรียกว่า “คำตอบ” สิ่งเหล่านี้เป็น “คำตอบ” จริงหรือ? “คำถาม” และ “คำตอบ” ให้ความรู้ที่แท้จริง กล่าวคือ ความรู้ที่ถูกต้องจริง ๆ แก่เราได้หรือ? สิ่งที่เรียกว่าความรู้นี้จะนำพละกำลังและอำนาจมาให้เราจริงหรือ? หรือยิ่งมอง ก็ยิ่งก่อความสับสนและข้อสงสัยมากขึ้น? หรือดึงเรากลับไปสู่ความทรงจำสมัยเรียนที่ต้องท่องจำคำตอบมาตรฐาน? เราอาจไม่รู้ว่าแท้จริงแล้ว HSU ต้องการสื่ออะไรผ่าน “คำถาม” และ “คำตอบ” ของวิชาต่าง ๆ มากมายเหล่านี้ ทั้งภาษาจีน ภาษาอังกฤษ คณิตศาสตร์ ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ หน้าที่พลเมือง ฟิสิกส์ เคมี ชีววิทยา วิทยาศาสตร์โลก การป้องกันประเทศ และอื่น ๆ แล้วบุคคลในภาพที่จงใจจัดวางท่าทางและอากัปกิริยาหลากหลาย กำลังบอกใบ้อะไรแก่เราอยู่หรือไม่?

สำหรับนักเรียนไต้หวันในยุคปัจจุบัน ซึ่งต้องเผชิญหลักสูตรเชิงทดลองที่อยู่ในภาวะ “กำลังดำเนินการ” ตลอดเวลา เราควรยอมรับคำตอบมาตรฐานที่ผ่านการฝึกวินัยมาโดยเงียบงัน หรือควรกล้าตั้งคำถามเพื่อทบทวน? HSU, Che-jui เลือกสร้าง “ศิลปะการต่อสู้ทางความคิด” ขึ้นมา โดยจัด “ท่าทาง” ต่าง ๆ (zīshì) ในการฝึกศิลปะการต่อสู้ ซึ่งในภาษาจีนออกเสียงพ้องกับคำว่า “ความรู้” (zhīshì) และใช้คำกล่าวที่ว่า “ฝึกท่ายืนม้าโดยไม่เข้าใจหลักหมัด ก็ได้แต่ฝึกจนท่วงท่าตายตัว”[1] เสียดสีความรู้ที่ได้จากการท่องจำโดยไม่เข้าใจ เขาจึงถามว่า เป็นเพราะ “ความรู้คืออำนาจ” หรือเป็นเพียงผู้มีอำนาจอยู่แล้วเท่านั้นที่ควบคุมรูปแบบการก่อเกิดของความรู้ได้? ในประเด็นวิภาษวิธีระหว่างความรู้กับอำนาจ นักคิดชาวฝรั่งเศส Michel Foucault (1926–1984) เห็นว่าแก่นแท้ของความรู้คืออำนาจ เพราะอำนาจอยู่ทุกหนแห่ง และสามารถชักจูงหรือแม้แต่ควบคุมถ้อยคำและการกระทำของผู้อื่นได้ เขาเสนอว่าสังคมเปรียบเสมือนเรือนจำรูปวงแหวนที่ถูกเฝ้ามอง ผู้มีอำนาจใช้หอคอยที่มองลงมายังห้องขังเพื่อตรวจตราว่าผู้คนเชื่อฟังบรรทัดฐานของสังคมหรือไม่ ส่วนความเป็นสมัยใหม่ก็คือการสร้างการกระทำทางความคิดอันย้อนแย้ง นั่นคือ “กฎแห่งการคิดสิ่งที่ยังไม่ได้คิด”[2] ซึ่งเป็นหนทางเดียวที่เปิดโอกาสให้เรารู้จักตนเอง ทว่าตลอดหลายยุคสมัย คำตอบของคำถาม “ฉันคือใคร?” กลับผลักให้ผู้คนถามอย่างหมกมุ่น และ Foucault ทำนายไว้ว่ามนุษย์จะถูกลบเลือน ดุจใบหน้าที่วาดบนผืนทรายตรงชายทะเลซึ่งถูกกระแสน้ำซัดหายไป[3]

ในผลงานชุด คำตอบ (Answer) ซึ่งเป็นภาพถ่ายตนเองด้วยฟิล์มขาวดำ 4×5 HSU, Che-jui เขียน “คำถาม” อันหลากหลายจากระบบการศึกษาไต้หวันปัจจุบันลงบนหน้าอก ทั้งข้อสอบเก่าเรื่องหลักไตรราษฎร์ แผ่นดินไหว พลังงานนิวเคลียร์ โรงงานเซมิคอนดักเตอร์ สังคมสูงวัย สัญลักษณ์แทนเสียงและการเล่นคำพ้องเสียง เป็นต้น ขณะที่จงใจให้ “คำตอบ” ปรากฏอยู่บนแผ่นหลัง เป็นสัญลักษณ์ของคำถามว่า “จะก้าวไปสู่คำตอบที่แม้แต่ตนเองยังมองไม่เห็นได้อย่างไร?”[4] พร้อมกันนั้นยังสื่อว่า “เมื่อเป้าหมายของการเรียนรู้มุ่งประโยชน์ใช้สอยมากเกินไป การเรียนก็กลายเป็นการกลืนความรู้เข้าไปทั้งก้อนเพื่อผ่านการสอบ ทันทีที่สอบเสร็จ ความรู้ (คำตอบ) ก็ถูกโยนไปไว้ ‘เบื้องหลัง’ ของความคิด เราปล่อยให้ผู้อื่นตัดสินว่าเราควรเรียนอะไร และถูกผู้อื่น ‘ปลูกฝัง’ ความคิดกับค่านิยมเข้าไปอย่างฝืนบังคับ”[5] ภาพบางภาพยังสร้างอุปมาถึงราชาแห่งการสอบที่ไล่ล่าคะแนนเต็มร้อย เขาจะนำพาประเทศไปในทิศทางที่ถูกต้องตามเส้นทางมาตรฐานได้จริงหรือ? พลเมืองผู้เข้าสอบได้กลายเป็นเครื่องจักรทำข้อสอบอย่างชัดเจน ต้องตอบตามกฎแห่งวินัย ผู้ตอบได้ดีจึงได้รับ “สิทธิ หรืออำนาจ ในการพูด” ขณะที่ผู้ตอบแตกต่างถูกทิ้งเป็นเศษวัสดุ HSU ผู้ครุ่นคิดถึงระบบการสอบมาเป็นเวลานานกล่าวว่า “การศึกษาสะท้อนความคิดของผู้มีอำนาจ โรงเรียนกลายเป็นสถาบันล้างสมองขนาดใหญ่ และการสอบกลายเป็นการแข่งขันว่าใครถูกล้างสมองได้หมดจดที่สุด” แต่แท้จริงแล้ว การตัดสินคุณค่าต่าง ๆ ที่เราแต่ละคนมีต่อชีวิตล้วนไม่มีคำตอบมาตรฐานที่ถูกต้อง “เราเป็นใคร?” และ “เราควรเป็นใคร?” ไม่ใช่คำถามที่ใครจะมากำหนดคำตอบมาตรฐานได้ ความสามารถและผลการเรียนของนักเรียนไม่ได้เท่ากับการมีความรู้ที่แท้จริง ปัญญาในการดำเนินชีวิตต้องมาจากประสบการณ์ที่ได้ใช้ชีวิต มิใช่เพียงการฝึกยุทธวิธีบนกระดาษ กล่าวคือ บนกระดาษข้อสอบ

ผ่านภาพในผลงานชุด คำตอบ (Answer), HSU, Che-jui พยายามทำให้ผู้คนในสังคมทุกช่วงวัยหวนระลึกถึงการสอบทั้งเล็กและใหญ่ที่ตนเคยผ่านในวัยเรียน และถามว่าสิ่งที่เรียกว่า “ความรู้” ที่ได้มานั้นยังคงอยู่ในความคิดของตนในวันนี้หรือไม่ เขาใช้ตนเองเป็นผู้ถูกทดลองในภาพถ่ายตนเอง เพื่อสำรวจว่าระบบการสอบที่มุ่งประโยชน์ใช้สอยเปิดทางให้ผู้มีอำนาจ “กลืนความคิดให้เหมือนกันผ่านความรุนแรง และสร้างศรัทธาใน ‘มนุษย์’” ได้อย่างไร ขณะที่ “มนุษย์” กลับ “ดำรงชีวิต” เพียงเพื่อการสอบ[6] ด้วยเหตุนี้ ผู้คนในปัจจุบันจึงควรมุ่งสู่การกระทำทางความคิดอันย้อนแย้ง ซึ่งก็คือ “กฎแห่งการคิดสิ่งที่ยังไม่ได้คิด” เพื่อรู้จักตัวตนอย่างแท้จริง เพราะการที่ฉันดำรงอยู่ต่างหากที่ทำให้ฉันคิดได้ และตัวตนต้องถูก “ทำให้เป็นคำถาม” ด้วยการเขียน “คำถามและคำตอบ” ลงบนร่างกาย HSU ใช้ “การทำให้ตัวตนเป็นปัญหาให้ขบคิด” นี้เผยความย้อนแย้งของ “คำถาม” และ “คำตอบ” ในระบบการสอบ และทบทวนการกระทำอันย้อนแย้งของสิ่งที่ยังไม่ได้คิด การกระทำทางความคิดอันกล้าหาญในการ “พูดความจริง” ของเขาสอดคล้องกับสิ่งที่ Foucault ทำไว้ในหนังสือ Fearless Speech, ซึ่งตั้งปัญหาต่อการกระทำของมนุษย์ในการบอกความจริง โดยแสดงให้เห็นว่าการ “พูดความจริง” ไม่ใช่เพียงการ “พูดความจริง” หากยังเป็นการกระทำทางสังคมในตัวมันเอง และผู้ที่ “พูดความจริง” คือผู้กล้าเสี่ยง Chiang เขียนว่า นักปรัชญาแห่งการบอกความจริงในอนาคตจะเป็นศิลปินผู้สร้างการพินิจตนเองขึ้นใหม่อย่างไม่หยุดยั้ง

## บันทึก

[1] HSU, Che-jui, ถ้อยแถลงของศิลปิน

[2] ดู YANG Kai-lin, 〈思考非思：傅柯的人學問題性〉 [“การคิดสิ่งที่ยังไม่ได้คิด: กรอบปัญหาในการศึกษามนุษย์ของ Foucault”], 《國立政治大學哲學學報》 [NCCU Philosophical Journal], ฉบับที่ 49 (มกราคม 2023), หน้า 25

[3] จากต้นฉบับภาษาฝรั่งเศส: « l’homme s’effacerait, comme à la limite de la mer un visage de sable. » Michel Foucault, Les mots et les choses : Une archéologie des sciences humaines, ปารีส: Gallimard, 1966, หน้า 398

[4] เทียบกับ HSU, Che-jui, ถ้อยแถลงของศิลปิน

[5] ดัดแปลงบางส่วนจาก HSU, Che-jui, ถ้อยแถลงของศิลปิน

[6] อ้างบางส่วนจาก HSU, Che-jui, ถ้อยแถลงของศิลปิน

![จากซ้าย: HSU, Che-jui; LU, Hsiao-yu; CHIANG, Li-hua; YANG, Chen-hao ถ่ายภาพที่สวนจงเจิ้ง เมืองจีหลง เมื่อวันที่ 2024/01/15](https://hsuchejui.art/assets/img/texts/contemplating-the-self/contemplating-the-self-illustration-01.jpg)

ถ่ายภาพที่สวนจงเจิ้ง เมืองจีหลง เมื่อวันที่ 2024/01/15

จากซ้าย: HSU, Che-jui; LU, Hsiao-yu (ปริญญาเอกด้านสตรีศึกษาและเพศภาวะศึกษา Université Paris 8; เลขาธิการ Taiwan Photography Museum Cultural Association); CHIANG, Li-hua (ปริญญาเอกด้านทัศนศิลป์ Université Paris 1 Panthéon-Sorbonne; ศาสตราจารย์ National Taiwan University of Arts); YANG, Chen-hao (ที่ปรึกษาด้านเทคนิค National Taiwan University Photo Club; กรรมการกำกับดูแล Taiwan Photography Museum Cultural Association)
